Društvo

Dan kad je poginuo Krsto Zrnov Popović

Krsto Zrnov Popović, general crnogorske vojske koji je cio svoj život posvetio Crnoj Gori, njenoj časti i slobodi, poginuo je na današnji dan 1947. godine.

Krsto Zrnov Popović kako za života, tako i nakon svoje pogibije, do današnjih dana predstavlja sinonim borbe za suverenost Crne Gore.

Bio je učesnik balkanskih ratova (1912-1913) kao komandant čete u katunskoj brigadi.

Istaknuti je junak Mojkovačke bitke 6 i 7. januara 1916. godine. Od 1916. do 1918. godine bio je interniran u austro-ugarskom logoru Boldogason, u Mađarskoj.

Po završetku rata iz logora 1918. godine vratio se u Crnu Goru. Bio je žestoki protivnik odluka Podgoričke skupštine i aneksije Kraljevine Crne Gore, sprovedene 1918. godine.

Krsto Zrnov Popović bio je vojni vođa Božićnjeg ustanka januara 1919. godine, lider Petrovdanskog ustanka jula 1919. godine.

Rođen je 14. septembra 1881. godine u selu Lipa u Cucama, od oca Todora (oficira crnogorske vojske) i majke Ćetne (rođene Krivokapić).

Poslije završene osnovne škole, iz rodnog mjesta odlazi na Cetinje u Oficirsku školu.

Godine 1905. se ženi, Marijom, kćerkom Jovana Radojevića, sa kojom je imao pet kćeri i dva sina.

Borba za nezavisnost Crne Gore

Kapetan Krsto Zrnov Popović bio je jedan od vođa Božićne pobune 1919. godine, koju su protiv srbijanske dinastije Karađorđević podigli zelenaši, pristalice svrgnutog kralja Nikole i crnogorske dinastije Petrović Njegoš.

Iz internacije se vraća 1918. godine i aktivno radi na poništenju odluka Podgoričke skupštine, zalažući se za ravnopravno ujedinjenje, s tim da o obliku vladavine odluči skupština svih Jugoslovena.

Upućuje proglase stranim trupama i Izvršnom narodnom odboru, ali bez uspjeha.

Uporedo sa pregovorima, kao jedan od vođa, pripremao je i ustanak. Izvještava generala Vanela, komandanta Savezničkih okupacionih trupa, “da su u ratnom sukobu”.

Ustanici napadaju Cetinje noću, 5. na 6. januar 1919. godine. Dolazi do vatrenog obračuna i ustanici ne uspijevaju da uđu u grad. Uz posredovanje generala Vanela stanje se normalizuje.

Dio pobunjenika se vratio kući, a dio pobjegao u mjesta koja su kontrolisali Italijani.

Krsto se sklanja u Kotor, a odatle u Italiju. Iz Italije je nekoliko puta upadao u Crnu Goru, a jedan od upada je bio između Bara i Ulcinja, kada je predvodio 69 oficira iz Gaete.

Jedno vrijeme je bio načelnik štaba Crnogorske vojske u Italiji.

Desetog decembra 1919, u glasilu crnogorske vlade u izgnanstvu, “Glasu Crnogorca“, Krsto Popović je istakao važnost Crne Gore za Srbe napisavši da je: “Crna Gora ona zemlja đe se čuvala i sačuvala iskra slobode Srbinove“.

U Italiji je u vojsci izbjegličke vlade Crne Gore dobio čin komandira, a kasnije i brigadira.

Italijanske vlasti su ga hapsile zbog suprotstavljanja rasturanju crnogorske vojske poslije potpisivanja Rapalskog ugovora. Odbio je da se vrati u Kraljevinu SHS.

Drugi svjetski rat

Početkom Drugog svetskog rata osnovao je svoje zelenaške formacije, neku vrstu milicije u italijanskoj službi i stupio u borbu protiv crnogorskih komunista. Obilježja ove formacije su bile crveno-plavo-bijela boja.

Pripadao je grupi crnogorskih federalista koja se protivila oduzimanju teritorija Crnoj Gori i Boki i teritorija pripojenih Velikoj Albaniji.

Krstova grupa odbija italijansku rezoluciju o proglašenju suverene Crne Gore. Njihova politička platforma nije isključivala jugoslovensku državu u kojoj bi Crna Gora bila federalna jedinica.

Osim Krsta u ovoj grupi su bili i Petar Plamenac, dr Novica Radović i drugi. Grupa je bila distancirana od grupacije oko Sekule Drljevića koja je negirala bilo kakvu jugoslovensku državu.

Krsto Popović je uz pomoć Italijana želio stvaranje Crnogorske vojske. U martu 1942. godine, Pircio Biroli uspijeva da napravi koaliciju između četnika i zelenaša.

Pod patronatom okupatora Crna Gora je podijeljena na tri sektora od kojih jedan pripada zelenašima. Po povlačenju partizana za Bosnu, četnici su napali zelenaše i to je bio kraj koalicije. U ovom sukobu su Italijani uzeli zelenaše u zaštitu. Potpomognut Njemcima, ratovao je protiv partizana.

Krsto Popović postavio je zahtjev partizanima, da napuste Čevo i Cuce, u protivnom će stupiti u borbu sa njima — potpomognut Nemcima.

Partizani su ga više puta pozivali da im se priključi, ali on je odbijao, iako su mu dva sina (Radovan i Nikola) bila u partizanima. Njegovi sinovi bili su partizanski borci od 1941. godine, a Nikola je proglašen za narodnog heroja.

Pogibija

U Katunskoj nahiji, avgusta 1944. godine pokušava da stvori vojsku, ali bezuspješno. Poslije ovog kraha odmeće se u šumu i skriva se sve do 13. marta 1947. godine.

Krsto Popović je ubijen, u svojoj 66 godini, od strane pripadnika OZN-e.

Zasjeda je bila organizovana na Bojanjem brdu između Grahova i Nudola. U okršaju gine Rako Mugoša, dok Veljko Milatović i Šaro Brajović ostaju živi.

Na sahrani Raka Mugoše, njegova majka oplakuje jednako obojicu – i kori sina što je krenuo na njega jer “Nije Krsto zec iz gore / Nego junak Crne Gore“.

S.Đukanović

96 Komentara na "Dan kad je poginuo Krsto Zrnov Popović"

avatar
1000
:   NAJNOVIJI | NAJSTARIJI | POPULARNI

Send this to a friend