Kultura

Kako je Momo Kapor skitao i pisao o Njujorku

Momo Kapor

Književnik Momo Kapor je u svom putopisnom dnevniku “Skitam i pričam” opisao svoj pogled na to što Amerikanci ne vole Njujork, poredeći pritom to s odnosom koji palančani imaju prema Beogradu.

Njujork nije Amerika! – da sam gotovo povjerovao u nju. Izgovaraju je podjednako često i Evropljani i Amerikanci, potvrđujući staro pravilo da nema ničeg otužnijeg i netačnijeg od generalnih zaključaka o jednom narodu ili gradu. Ipak, usudiću se da i pored toga napišem: primijetio sam, Amerikanci ne vole Njujork, baš kao što naši palančani sa strahom ostavljaju svoja kola na prilazima Beogradu, plašeći se gužve.

Prizemna Amerika što vrijedno radi na beskonačnoj životnoj traci od devet do pet po podne, putuje vozom kući, ispija svoj večernji koktel i odvrće slavinu televizora; plavokosa i čedna Amerika nedjeljnih crkvenih službi, golfa, bejzbola, pjevačkih društava, kredita i minijutarnih travnjaka, prezire, mrzi, gadi se, a u isto vrijeme potajno zavidi Njujorku i Njujorčanima – toj Sodomi i Gomori kontinenta, punoj bluda, perverzije, pornografije, nerazumljive umjetnosti i sumanutih tipova koji imaju nastrane ideje u gradu nasilja, gdje čovjek nikada nije siguran hoće li se i pored sedam brava na vratima probuditi živ.

Čak se i asfalt Njujorka razlikuje od ulica drugih američkih gradova; izrovašen, istrošen, podbuo i zakrpljen na milion mjesta, on kao da jedva izdržava teret sveopšteg rasula na svojim ulicama.

Ima li išta lažnije od uobičajenih reportertskih opservacija o tom nehumanom gradu? Šetajući Manhatanom, pitao sam se sve vrijeme zašto bi plemeniti ljudski napor da se dosegne nebo (pokušaj star koliko i biblijska legenda o zidanju Vavilonske kule) bio nehuman? Svaki slučajno bačeni pogled na spletove betona, čelika i stakla u kome se ogledaju oblaci, ispunjava, prije svega, divljenjem zbog građevinskog podviga, zatim, spiritualnošću (prateći vertikale, misao se gubi u nebu) i, na kraju, očišćenjem. Kao da se iz osinjaka naroda, boja i vjera, truleži i ljudske nemoći, poput pomirenja i nade uzdigla umjetnost nove gotike, bez druge religije, sem vjere u uspjeh – očišćena, plemenita i zanosna u svojoj želji da se vine u visine iznad privremenosti i tavorenja.

NAJNOVIJI NAJSTARIJI POPULARNI
Parmenid
Gost
Parmenid

Moram pohvaliti vašu sekciju o kulturi! Svaka čast i više ovakvih članaka!

Send this to a friend