Ostali sportovi Bil Vukovič, legenda američkog automobilizma, dvostruki šampion Indijanapolis 500 trka, porijeklom je iz Crne Gore

Vaso iz Krivošija pobjednik trka Formule 1

Zamislite vozača Formule 1 koji je vodio u skoro 72 procenta (!) svih krugova na kojima je nastupio. Pa još dodajte: e taj pobjednik trka ,,najbržeg cirkusa“, legenda Indijanapolis 500 klasika – je iz Crne Gore. Selo Zvečava, Donje Krivošije, opština kotorska; po posljednjem popisu sedam stanovnika… Ma može li nevjerovatnije? Amerika ga je slavila kao Bila Vukoviča. Rođen je kao Vaso Vučurović.

Priča o Bilu Vukoviču je mnogo šira od onog prostog skora koji ga čini velikanom automobilizma: jedan je od rekordera sa dvije pobjede na Indijanapolis 500 klasiku, vozač sa dva trijumfa na trkama Formule 1. To je prije svega svjedočanstvo o jednom izgaranju, traganju za ostvarenjem i mjestom u sportskoj vječnosti – tamo gdje je život konstantno zasipao trnje po stazama i drumovima.

Bil Vukovič prvi je vozač u istoriji Svjetskog prvenstva F1 koji je izgubio život na trci; 30. maja 1955. godine. U trci i tjesnacu, između vječnosti i tragedije, Bil je izborio mjesto u legendi, prije svega, američkog sporta. A priča o tragediji njegove porodice tu ne staje: 35 godina kasnije, 1990. godine, na stazi je život u 27. godini izgubio njegov unuk, Bil III.

O porodici i prezimenu

Svjedočanstvo o šampionu trka Formule 1 sada mora, prije svega, 65 godina nakon smrti Bila – Vasa na trci Indijanapolis 500 – krenuti od njenog ishodišta. Iz Krivošija. Sa Bilovom sestrom Doroti (Darinkom) dugo je kontakt održavao Tivćanin Gavro Vučurović. A dokumentacija koja svjedoči o Bilovom porijeklu je brojna i jasna – da je prosto nevjerovatno, da nije prepoznat kao jedan od najslavnijih sportista crnogorskih korjena.

Taj Vaso, rođen u Alamedu 1918. godine (centralna oblast američke države Kalifornija), bio je sin Jovana Vučurovića i Milke Sijerković; njegova majka je iz Strpa, prelijepog bokeškog sela između Morinja i Risna. Jovan i Milka, u Americi Džon i Mildred, imali su tri sina i pet kćeri.

Dilema o imenu i prezimenu ima savršeno američko-imigrantsko objašenjenje. U SAD su Jovan i Milka stigli kao Vučurovići; potom, prilagodili prezime pisanju na engleskom jeziku kao ,,Vukurovich“. Jovan, sada već Džon, pečalbarsku budućnost i šansu za sebe i porodicu tražio je u gradu Fresnu, centru San Hoakin Veli oblasti u centralnom dijelu Kalifornije. Prezime je bilo teško Amerikancima za izgovoriti; zato ga je Jovan dodatno pojednostavio u ,,Vukovich“, ali apsolutno ga nije htio u potpunosti anglikanizovati. Kada je Vaso kretao u osnovnu školu – već je bio upisan kao Vilijam Džon.

Imigrantska priča

U plodnom kraju, život su za težaka i radnika činile neizvijesnim duge ljetnje suše. A put ka ostvarenju, nakon Prvog svjetskog rata, bio izuzetno težak. Bilov otac Jovan je 11. decembra 1932. sebi oduzeo život – u 56. godini, izlaz iz najteže ekonomske krize nije vidio.

Sa 18 godina, 1937. Bil je učestvovao na prvim trkama. Godinu kasnije na jednoj trci doživio je težak prelom ključne kosti i više rebara… Ni nakon incidenta u kojem je pukom srećom preživio (ispao iz vozila i zaustavio se tek nakon nekoliko desetina metara ,,leta“) nije odustajao. Investirao je sam u svoj ,,midžet“ bolid. Kakav je to samo bio poduhvat – sa bratom Elijem (Ilijom) uspio je zaraditi toliko, da familije izvuku iz bijede. Tokom Drugog svjetskog rata nije bilo trka; potom slijede prvi uspjesi – pobjede na trkama Zapadne obale 1946. i 1947. godine.

Mora se podvući – stariji zaljubljenici u indikar i Indijanapolis 500 trke Bila Vukoviča smatraju jednim od najvećih američkih automobilista! Eto u takvom stilu pobijedio je 1953. i 1954. godine na najvećem klasiku. Bolid Kurtis Kraft, sa ofenhauzer motorom, bio je tih godina mašina koju je jedino Bil, taj ,,Fenomen iz Fresna“ umio ukrotiti.

Fanđo, Askari…

I vrlo je važno istaći kontekst vremena nastupa u Formuli 1. Kada je 1953. pobijedio na Indijanapolis 500, to je bila druga trka sezone F1. Prava je šteta, što u ,,najbržem cirkusu“ nije nastupao van tla Amerike. Te godine šampion je bio slavni Alberto Askari. Naredne godine, ponovo pobjeda, a šampion svijeta niko drugi nego legendarni Huan Manuel Fanđo! Bil Vukovič, taj Vaso Vučurović, te sezone sa jednom pobjedom iz jednog nastupa u Formuli 1 bio je šesti u generalnom plasmanu… ,,Fleš iz Fresna“, ,,Vuki“, ,,Ludi Rus“ – sve je to bio Vaso, a prije svega tip koji se u danima najveće slave vraćao kući, u Fresno. Tamo je kupio nekoliko benzinskih pumpi i često sam pomagao fizičkim radnicima.

Momenat tragedije Bila je presjekao na izvjesnom ostvarenju nečega što niko ni prije ni nakon njega nije ostvario. Da postane prvi trostruki pobjednik Indijanapolis 500 trka, i to uzastopni!

Tragedija

Američki zaljubljenici u auto-sport prepričavaju, da Bil prije trke, tog 30. maja 1955. godine, prvi put nije pozvao suprugu Ester. Nastupio je u Kurtis bolidu Lindzija Hopkinsa a ne u svom, uz uslov da računa na svoje mehaničare. Vodio je u 50 od 56 krugova koje je kompletirao. U momentu tragedije imao je 17 sekundi prednosti u odnosu na rivale. A nesreća je u toj mjeri postala dio američkog mita, da su samo njoj posvećeni vebsajtovi… Kakva ironija sudbine: sa velikom prednošću u odnosu na rivale, Vukovič je bio žrtva u incidentu tri rivalska bolida koji su imali veliki zaostatak. Vozilo je ,,katapultirano“ preko ograde. Život je izgubio na licu mjesta. Pukim slučajem izbjegnuta je teža tragedija, da bolid ne završi na tribinama…

Bilov sin Bil Džunior i unuk Bil III takođe su bili Indijanapolis 500 vozači. Bil III na treningu trke u Kaliforniji život je izgubio 1990. godine.

Unuk bio veliki talenat

Vilijam Džon ,,Bil“ Vukovič III, rođen 1963. godine, bio je jedan od najvećih talenata američkog automobilizma.

Unuk Bila Vukoviča bio je najbolji debitant na Indijanapolis 500 trci 1988. godine. Život je tragično izgubio na treningu u Bejkersfildu, u Kaliforniji, u novembru 1990. godine – papučica gasa ostala je zaglavljena i svom silinom udario je u zid kraj staze. Imao je samo 27 godina.

Sjajna knjiga o Bilu

Knjiga ,,Vukovich – An Inspiring Story of American Achievment“ (,,Vukovič: Inspirišuća priča američkog poduhvata“), autora Boba Gejtsa, objavljena je 2004. godine.

Sjajan je dokument njegovog života, sportskog uspjeha ali i teškog odrastanja, rada na plantažama, borbe za egzistenciju imigrantske porodice u periodu nakon Prvog svjetskog rata i tokom ,,Velike depresije“.

Grob u Fresnu

Belmont memorijalni park u Fresnu – Kalifornija, je mjesto gdje počiva velikan američkog automobilizma Bil Vukovič.

Sa suprugom Ester imao je dvoje djece, Bila Džuniora i Marlen. Bil je imao i dva brata i pet sestara – a neki od njih održavali su jake veze i kontakte sa najbližim rođacima u Crnoj Gori.

Bratstvo Vučurović (Vučurević) već 322 godine prisutno je u Zvečavi, selu u Donjim Krivošijama. Tradicionalno, u posljednjoj nedjelji jula, okupljaju se na ognjištu – a jedna od tema upravo je i slavni vozač koji je pobjeđivao u Formuli 1. Domaćoj javnosti skoro nepoznat…

Interesantno, od 2011. godine pripadnici bratstva okupljaju se i u Sjedinjenim Američkim Državama, u gradu Bjut u američkoj državi Montana, u prvoj sedmici avgusta.

Amerikanci spomen na Bila čuvaju ne samo kao priču o sportskom velikanu, već kao svjedočanstvo mukotrpnog života imigranata – i ostvarenje američkog sna. Jer Vaso Vučurović, Bil Vukovič, blista u sportskoj vječnosti, u ozračju trofeja planetarnog sportskog klasika Indijanapolis 500 i pobjednika trka Formule 1. Tako ga, sa druge strane Atlantika, slave kao svog i vječnog Bila Vukoviča. Cijelih 65 godina nakon smrti, red je da ga i mi prepoznamo, kao onog Vasa iz Krivošija.

8

avatar
1000
4
4
0
 
8
NEPISMENIBudimo realniTuborgRodno mjestoMaestro
NAJNOVIJI NAJSTARIJI POPULARNI
NEPISMENI
Gost
NEPISMENI

Gavro mi je bio profesor stručnih predmeta dobar stručnjak dobar čovjek i veliki radnik to kažem vazda i kad sam imao 16 godina i sada sa 65 iako sam na kraj godine imao kod njega dvije jedinice od tri predmeta

Onajkojizna
Gost
Onajkojizna

Kako crnogorski kad je boka tek 1945 godine ušla u sastav crne gore,a vaso je rođen 1918 u usa,a njegovi još i prije u tadašnjoj austrougarskoj u kojoj je tada bila boka.Dakle vaso je amerukanac srpskog porijekla iz boke kotorske koja je sada dio crne gore,to je potpuna i jedina istina

Maestro
Gost
Maestro

A što ćemo sa ujedinjenjem Boke i Crne Gore iz 1814, za vrijeme Petra I Petrovića Njegoša?

Rodno mjesto
Gost
Rodno mjesto

To ti je isto kao sa Teslom. Selo odakle su njegovi preci je u Crnoj Gori. Sve što je u Crnoj Gori je crnogorsko. Sviđalo se to kome ili ne.

Tuborg
Gost
Tuborg

Više je on Crnogorac no što su Ahil i Zevs srbi

Budimo realni
Gost
Budimo realni

Црногорски јер су Кривошије данас у ЦГ, а Србин јер се то не може промијенити ма шта се са границама дешавало.

marko
Gost
marko

Odlican text, znao sam da je porijeklom iz Crne Gore ali ne i ostale detalje.

Prc CG
Gost
Prc CG

Aaaaooooo 😂😂😂😂😂

Send this to a friend