Region

Sedam decenija od Titovog čuvenog NE Staljinu

Tito i Staljin (Foto: Wikipedia)

Prije tačno 70 godina rukovodstvo SSSR-a na čelu sa Josifom Visarionovičem Staljinom donijelo je odluku da povuče svoje stručnjake iz Jugoslavije. Ovaj potez Kremlja bio je prvi u nizu koji će dovesti do eskalacije tenzija između Jugoslavije i Rusije što je nekoliko mjeseci kasnije pretočeno u čuvenu Rezoluciju Informbiroa praćenu još čuvenijim Petim Kongresom KPJ i Titovim “NE” Staljinu.

Nakon Drugog svjetskog rata, sovjetski diktator Staljin namjeravao je da stvori neki organ sličan Kominterni. To novo tijelo dobilo je ime Komunistički Informacioni biro (ili Informbiro), a cilj mu je bio da sve komunističke partije stavi pod diktat Sovjetskog Saveza. Ipak, ono čemu je Informbiro najviše doprinio jeste bilo razbijanje jedinstva sovjetskih i jugoslovenskih komunista koje je bilo veoma čvrsto za vrijeme rata.

Korjen sukoba

Prvi zvaničan sastanak Informbiroa održan je u Beogradu u decembru 1947. godine. Za potrebe prvog zaijsedanja ovog tijela sagrađen je jedan od današnjih simbola Beograda-hotel Slavija. Iako su to vrijeme u očima poslijeratnog svijeta Jugoslavija i SSSR bili bratske zemlje, nesuglasice su postojale i već početkom 1948. postale su javne.

U biti sukoba bilo je stvaranje Balkanske federacije, ideje koja je decenijama tinjala u regionu. Iako su u teoriji komunisti iz Kremlja podržavali ujedinjenje Jugoslavije, Bugarske, Albanije, Rumunije i Grčke u federaciju, imali su svoje viđenje iste-ne federacije kako je Jugoslavija željela, već konfederacije za šta se Bugarska zalagala, vjerujući da će upravo preko nje moći da ostvari uticaj SSSR-a, odnosno spriječi stvaranje moćnog istočnoevropskog bloka van kontrole Moskve.

Istovremeno, Staljin se protivio sve bližim odnosima Jugoslavije i Albanije, ali i podršci koju je Tito pružao grčkim partizanima, jer je sa Vinstonom Čerčilom imao dogovor po kojem Grčka pripada zapadnoj sferi uticaja. Sovjetski diktator ipak je u jednom trenutku forsirao stvaranje federacije sa Bugarskom, ali je Tito tada smatrao da je prerano za to i da bi stvaranje federacije tada značilo uvesti trojanskog konja u Jugoslaviju.

Oštre prepiske

U Beograd je 18. marta 1948. godine upućen telegram od strane maršala Nikolaja Bulganjina, kojim su povučeni sovjetski civilni i vojni stručnjaci iz FNRJ zbog „negostoljubivosti“. U Titovom pismu Molotovu, drugom čovjeku SSSR-a, te optužbe su odbačene. Sljedeće Staljinovo pismo, poslato na današnji dan 1948. godine u kojem je KPJ optužena da „razvija antisovjetsku atmosferu“, primili su svi članovi Informbiroa, čime je sukob postao više nego javan.

Tada je došlo do podjela i unutar same KPJ. Jedan dio članova podržavao je Staljina, iako je većina ostala na Titovoj strani. Sredinom aprila KPJ je odgovorila novim pismom u kojem je izraženo nezadovoljstvo Staljinovim stavovima, a početkom maja iz Kremlja je stigao odgovor uz poziv rukovodstvu jugosloveskih komunista da dođu u Bukurešt na zasijedanje Informbiroa gdje će se raspravljati o situaciji u jugoslovenskom Centralnom komitetu (CK). Tito je to odbio, a u Bukurešt iz Beograda nije otišao niko.

Rezolucija Informbiroa

Čuvena rezolucija obajvljena je na Vidovdan, 28. juna 1948. Pun naziv joj je “O stanju u KPJ”, ali danas je poznatija samo kao Rezolucija Informbiroa.

U njoj se navodi da su najviši jugoslovenski rukovodioci “zauzeli stanovište nedostojno komunista”. Rezolucija je politiku Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) ocijenila kao “neprijateljsku prema SSSR-u“, dok je samoj KPJ zamjereno da partiju vode špijuni i strani plaćenici, da se kreće ka buržoaskim ciljevima i da napušta komunističke i marksističke ideje.

“Zadatak ovih zdravih članova KPJ jeste da prisile svoje današnje rukovodioce da otvoreno i pošteno priznaju svoje greške i da ih poprave, da napuste nacionalizam, da se vrate internacionalizmu i da svim silama učvršćuju jedinstveni socijalistički front protiv imperijalizma, ili, – ako se današnji rukovodioci KPJ pokažu za to nesposobni – da ih smijene i istaknu novo internacionalističko vodstvo KPJ”, navodi se u Rezoluciji.

Kao odgovor na rezoluciju, uslijedio je čuveni Peti kongres KPJ na kojem je Staljinu rečeno još čuvenije “NE” što je Jugoslaviju okrenulo ka Zapadu i udaljilo od zemalja iz bloka. Podrška “odbrani nezavisnosti Jugoslavije” izglasana je jednoglasno, a Tito je ponovo izabran na čelo Komunistuičke partije Jugoslavije.

Brutalne čistke

Staljin je uveo ekonomsku blokadu Jugoslavije, sovjetska vojska je izvodila vojne vježbe uz istočne jugoslovenske granice, a pokrenuta je i nova čistka komunističkih partija u istočnoj Evropi kako bi se iskorijenio titoizam. U Jugoslaviji su tada poskidali portreti sa likom Staljina, a Titovi su nestajali u istočnim zemljama. Uslijedilo je najmračnije poglavlje sa namontiranim suđenjima, prislnim hapšenjima političkih neistomišljenika, odlascima u logor sa obje strane.

Titov odgovor kako bi suzbio “staljiniste” (ibeovce) u sopstvenim redovima bio je oštar. Od 468.175 članova Partije i 51.612 kandidata za člana KPJ, za Rezoluciju Informbiroa izjasnilo se 55.000 komunista. Od ukupnog broja, njih 2.616 bili su u rukovodećim organima zemlje, a 4.183 bili su pripadnici JNA. Svi “informbirovci” kako su ih zvali isključeni su iz partije. Komšija je odavao komšiju, brat brata, rastavljane su porodice…

Oko 16.000 političkih neistomišljenika poslato je u radne logore, uglavnom na Goli otok, dok je 5.000 ljudi emigriralo.  rema nekim podacima, 172.000 ljudi uhapšeno u Jugoslaviji od 1948. do 1952. godine.

Okret ka Americi

Do Staljinove smrti, FNRJ i SSSR-a nisu se “pomirile”. Odnosi su otoplili tek 1954. godine, godinu dana nakon Staljinove smrti. Ipak, Jugoslavija, koja se tokom tih nekoliko godina oslobodila čeličnog stiska komunista iz Kremlja nikada više nije bila tipična članica bloka.

Najvrjedniji pasoš, sloboda i bogatstvo

Nakon Titovg “NE”, jugoslovenski pasoš bio je u to vrijeme jedan od najtraženijih na svijetu. Pasoš socijalističke Jugoslavije opisan je kao visoko cijenjen na međunarodnom nivou. Shodno tome, mnogi državljani SFRJ mogli su da imigriraju u zapadne države tokom “hladnog rata” i imali su mogućnost da pronađu posao u zapadnoevropskim firmama.

Takođe, ovaj pasoš je opisan kao “jedan od najpogodnijih u svijetu”, zato što je bio jedan od rijetkih pasoša sa kojima su državljani SFR Jugoslavije mogli putovati slobodno i na istok i na zapad “tokom hladnog rata”.

Pored toga, Jugosloveni su bili slobodniji, “zapadniji” i bogatiji od recimo Rumuna ili Bugara, sa kojima je ne tako davno planiran savez. KPJ pažljivo je njegovala kult ličnosti Tita, a imidž Jugoslavije kao “mosta između istoka i zapada”.

Mnogi danas smatraju da je Staljin na Jugoslaviji slomio zube i da je trebalo da joj dozvoli autonomiju u okviru bloka.

S druge strane, i danas se vode polemike oko toga koji bi bio razvojni put SFRJ da je Titov odgovor Staljinu bio potvrdan.

Istovremeno, Tito se tih godina okrenuo Americi koja mu je dala pozamašan kredit od 50 miliona dolara, žito (jer je žetva podbacila) i oružje.

NAJNOVIJI NAJSTARIJI POPULARNI
Budimo realni
Gost
Budimo realni

Imao je komunizam svojih mana ali za jedno skidam kapu politicarima tog doba tj. Titu. Imao je m.d. da svoje misljenje i stav cera nezavisno od Rusije i Amerike. Ovi danasnji ili su sluge Rusije(manji broj) ili EU i SAD-a(veci dio). Casti i postenja ni gram pa hrabrost treniraju na narodu koji i ne zasluzuje bolje.

Stara Podgorica
Gost
Stara Podgorica

Potomci Jova Kape i sličnih zlikovaca u ekstazi nakon ovakvog teksta

niksic
Gost
niksic

JA DA SAM NA VLASTI,ODAVNO PAMTIM,IMAM 66g,POTICEM IZ CASNE RADNICKE KOMUNISTICKE PORODICE,OPET BI TREBALO ZA IZDAJNIKE SVOJE DRZAVE CRNE GORE ,OTVORITI NEDJE NOVI GOLI OTOK.ZA IZDAJNIKE JE SPUZ “HOTEL”.

Razocarani
Gost
Razocarani

Slazemse za izdajnike i lopove ako ih ima.Zajedno

Zoki
Gost
Zoki

I Djukanovic je rekao NE, nadam se da se istorija ponavlja i da ce CG pasos biti uskoro kao sto je bio SFRJ iz Titovog vremena.

Boli istina
Gost
Boli istina

I sedam decenija od početka užasa zvanog goli otok…

Ćotek
Gost
Ćotek

Užas i strava je ovo što se danas dešava…

Mrgud
Gost
Mrgud

Iz današnje perspektive,je li bio potreban goli otok?

Ćotek
Gost
Ćotek

Jeste samo je bio mal i preblag za balkanski gen!

Al.
Gost
Al.

Jeste bio potreban Goli otok. Nije bilo potrebno brutalno kaznjavanje.

ND
Gost
ND

Definitivno,jedna od prekretnica nase istorije.

Ćotek
Gost
Ćotek

To je bio čovjek koji je imao riječ.
V R A T I S E T I T O !!! ⭐️⭐️⭐️

Mrgud
Gost
Mrgud

….i ugled u čitavom svijetu.

R. Srpska
Gost
R. Srpska

@ Ćotek

Ako ‘oćeš da iskopamo njegovu lješinu iz one Kuće cvijeća ( ako i jeste tamo) pa da je poštom pošaljemo vama. Prenesite i kuću cvijeća mi nemamo ništa protiv. Sve besplatno, čak ćemo vam i prijevoz platiti.

Mrgud
Gost
Mrgud

Mandiću,Mandiću opet si nestašan.

Sve li ti znas
Gost
Sve li ti znas

Alo CdM , hocu samo da komentarisu drzavljani pravi CG a ne ovi domobrani,
Imas li ti svojih portala u tu tvoju tamo dje je to ? Aj polako odavde, ovo nije tvoje

Send this to a friend